Orthopedagoge


cerebro_musica2

Muziek en Autisme Spectrum Stoornissen

In 2006 is Helmke gestart met de studie Orthopedagogiek aan de Universiteit Leiden, destijds gecombineerd met de minor Practicum Musicae aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag. Gedurende deze minor kwam hobo steeds duidelijker als passie op de voorgrond te staan, daarom is zij in 2009 gestart met de voltijd opleiding hobo. In dat studiejaar behaalde ze tevens de titel Bachelor of Science voor de studie Orthopedagogiek. Maar toch bleef ook de orthopedagogiek voor haar altijd een interessegebied. Na enkele jaren de focus bij muziek te leggen, zocht ze daarom de combinatie met een universitaire studie weer op: in februari 2012 startte ze met de master Clinical Child and Adolescent Studies welke in februari 2014 resulteerde in de titel Master of Science.

Tijdens het afstuderen van deze opleiding is zij als orthopedagoge in opleiding een jaar lang betrokken geweest bij een basisschool in het cluster IV onderwijs. Dit is een vorm van speciaal onderwijs gericht op kinderen met ernstige psychiatrische- en/of gedragsproblemen. Stoornissen binnen het autisme spectrum stonden hier met name op de voorgrond. In deze stage heeft zij veel ervaring opgedaan met, en affiniteit ontwikkeld voor deze doelgroep. Kinderen met zulke aanzienlijke problematiek hebben de extra aanpassingen hard nodig die mogelijk zijn in deze specifieke setting binnen het speciaal onderwijs. Helaas is het voor deze doelgroep echter niet vanzelfsprekend dat zij muziekonderwijs krijgen. Tijdens de stage heeft Helmke daarom als eigen stagedoel gesteld om de kinderen op deze school kennis te laten maken met (klassieke) muziek. Hiertoe heeft zij een gastles verzorgd waarin dichtbij de belevingswereld van de kinderen is gebleven: ze hebben kennis gemaakt met de manieren waarop klassieke muziek in ieders leven aanwezig is met voorbeelden uit voor hen bekende media. Daarnaast kwamen de verschillende muziekinstrumenten en het symfonieorkest aan bod en heeft zij de hobo gedemonstreerd.

In het kader van het research onderdeel van master aan het Koninklijk Conservatorium heeft Helmke zicht verdiept in het raakvlak tussen haar twee studie achtergronden, muziek en orthopedagogiek. Voor het schrijven van een thesis heeft zij de wetenschappelijke literatuur onderzocht over Autisme Spectrum Stoornissen, muziekperceptie en muziektherapie. Het eindresultaat is een masterthesis waarin aan de hand van twee domeinen, die onderdeel vormen van de diagnose van Autisme Spectrum Stoornissen, de koppeling wordt gelegd tussen muziekperceptie processen en implicaties voor muziektherapie bij deze doelgroep.

In de toekomst zal Helmke blijven zoeken naar mogelijkheden om ook kinderen voor wie dit niet vanzelfsprekend is, in aanraking te laten komen met muziek en muziekonderwijs.

 

Abstract: Autism Spectrum Disorder, Music Perception and Music Therapy

Autism Spectrum Disorder (ASD) is a pervasive developmental disorder causing deficits in various domains including socio-emotional development, communication and perception. It is known that people with ASD can be drawn to music, as also shown by anecdotal evidence concerning musical savants. In addition, there is a higher incidence of absolute pitch in people with ASD than in the normal population. With my expertise both in music and clinical child and adolescent studies, I wondered whether there is a scientific basis for the use of music therapy in the ASD population. According to a large body of research, this is in fact the case. Processing deficits associated with ASD seem to be less present for musical information. Despite characteristic difficulties in perceiving emotions in the self and others, ASD causes no problems in perceiving emotions in music. Perceiving details as well as global musical information, people with ASD are very attentive listeners. The ASD brain seems to have a priority for musical over social auditory information processing. Given the preference for a clear and structured environment, music – as a highly structured stimulus – seems to calm and even reward the ASD brain. Research on efficacy of music therapy interventions has shown improvements in joint attention, eye contact, social engagement, socio-emotional reciprocity, verbal communication, attention, and motivation. The strength of their musical brain can be of great use in motivating and engaging people with ASD to work on goals in all possible domains.